NL.taal Mores

(Flibsy, april 2011)

Usenet is anders

Posten in een nieuwsgroep is wezenlijk anders dan E-mailen, chatten of msn-en. Je stelt berichten anders op, zet ze in een andere volgorde op je scherm, de terminologie is anders, de omgang tussen de deelnemers is anders, je komt binnen in een groep die een historie heeft, en waarin bepaalde in de praktijk gegroeide gewoontes gelden.

 

Leer de mores van NL.taal

Dit artikel vertelt je hoe het er in NL.taal aan toegaat; het beschrijft in NL.taal breed gewaardeerde praktijken, die overigens grotendeels overeenkomen met die binnen heel Usenet.

Je vindt in de tabellen hieronder links steeds een term, en rechts vind je details. Gecursiveerde tekst is over het algemeen een uitweiding op het vetgedrukte hoofdpunt direct erboven. Wil je een korte instructie, lees dan alleen de vetgedrukte regels.

Helemaal aan het eind vind je nog wat tips over hoe je je news agent (het programma dat je gebruikt om usenet berichten te lezen en posten) het beste kun instellen.

 

Meedoen in NL.taal

Adviezen

Inlurken

Lurk een tijd voor je gaat posten.

Door alle nieuwe berichten mee te lezen leer je de actuele discussies en NL.taalers zelf kennen. Ga daarna meeposten, voorstellen hoeft niet. Doe je het wel, wees dan terughoudend met persoonlijke informatie.

Usenet-naam

Kies met zorg: je echte naam of een alias.

In NL.taal lijken veel deelnemers hun gewone naam te gebruiken. Lijken, want je kent elkaar niet in HEL, en iemand die zichzelf Connie van de Bos noemt kan in HEL best Sjakie van de Hoek heten.

Er zijn veel mensen die alleen een voornaam gebruiken, en natuurlijk zijn er fantasienamen. Er zijn veel redenen niet je volledige echte naam te gebruiken; aan het gebruik van een alias op usenet kun je dan ook niets afleiden m.b.t. de intenties van de aliasvoerder.

Mocht je (denken te) weten hoe de werkelijke naam is van degene die een bepaalde usenet-naam gebruikt, gebruik die dan niet in je berichten.

Bescherm privacy

Wees zuinig met persoonlijke informatie; zeg niets over persoonlijke contacten.

Wees je ervan bewust dat Usenet een publiek wereldwijd medium is, en dat de berichten die je in NL.taal of welke nieuwsgroep ook post altijd in Google en andere archieven bewaard zullen blijven -- als iemand je wil beschadigen (de gemoederen lopen in discussies soms hoog op) is die informatie je achilleshiel.

In dit verband: hoe je je presenteert op usenet is óók persoonlijke informatie; ieder usenet-bericht dat je post vertelt iets over je en informatie in de archieven krijg je er niet eenvoudig uit.

(Mis)communicatie

Ga niet af op 1 formulering of gebeurtenis.

Communicatie vereist (positieve) feedback.

In schriftelijke communicatie mis je allerlei communicatieve signalen zoals accenten, guitige blikken, intonatie, lichaamstaal, gezichtsuitdrukking. Bedenk dat er ook mét al die signalen misverstanden bij de vleet ontstaan, en dat je eerste begrip van een tekst weleens niet kan overeenkomen met wat de auteur bedoelt. Dus voor je problemen schopt, verifieer even of je de auteur goed begrijpt.

 

Opstellen reacties

Volg de regels

De hier beschreven praktijkregels werken het best.

NL.taal is een nieuwsgroep met een hoog postvolume. Er lopen veel discussies tegelijk, en deelnemers volgen die vaak ook allemaal.

Bij soms honderden berichten per dag heeft een lezer geen gelegenheid context bij te zoeken, allerlei referenties na te lopen, of in een enorme hoeveelheid citaat op zoek te gaan naar reacties.

Een goed opgesteld bericht is afgestemd op die situatie. Een lezer moet bij lezing snel kunnen zien waarover het gaat, en de nieuwe tekst goed kunnen plaatsen.

Onderstaande gebruiken helpen goede reacties op te stellen.

Bovenquoten

Zet reactie direct onder het bereageerde tekstdeel.

Bovenquoten: plaats je reactie onder het tekstdeel dat je bereageert.

Niet bovenkloten: plaats je reactie niet boven de aangehaalde tekst.

Aanhef en Sig

  • Laat uit citaten de aanhef en sig weg.

  • Schrijf geen aanhef

  • Gebruik een correcte sig, dus met sig separator

Referentie

Dit kan een URL zijn, een messageID, het usenet-bericht waarop je reageert.

Daarnaast zijn er referenties naar andere bronnen: kranten, boeken, tijdschriften.

  • beschikbaarheid

Bedenk dat een referentie voor lezers soms niet beschikbaar is.

Of geheel verwijderd, of dat de inhoud sinds de verwijzing is gewijzigd. Met een goed geplaatste aanhaling is je bericht ook betekenisvol zónder het referentiemateriaal.

  • aanhalen

Geef  je bericht voldoende context mee om tekst en reactie goed te begrijpen.

Voeg vooraan elke aangehaalde regel een citeerteken toe (standaard is '>' of '> '). Normaliter doet je news agent dat automatisch, plaats anders de tekens zelf.

Twee belangrijke redenen om dat te doen:

  • Je bericht wordt zelfverklarend.
    De volgorde en structuur waarin berichten op de schermen van NL.taalers worden weergegeven varieert enorm, en hangt af van praktische voorkeuren van gebruikers en de eigenschappen van hun news agents.
    Dat maakt dat niet iedere lezer het bericht waarop je reageert met 1 klik kan terughalen. Zeker deze lezers zijn erbij gebaat als berichten zelfverklarend zijn, maar het is sowieso prettig voor alle lezers.

  • Respect voor de eerdere auteur(s)
    De tekst waarop je reageert is door de auteur in een specifieke situatie ingebracht, en de betekenis ervan is dan ook gebonden aan die specifieke situatie. Door de relevante context te handhaven respecteer je de eerdere auteurs.

  • knippen

  • Pas deze regel in het bijzonder toe als je uitsluitend wil aangeven dat je het eens bent met het bericht waarop je reageert
    Mietoetjes zijn bijzonder ergerlijk als voor de tekst ´mee eens´ eerst 3 schermen citaat moeten worden doorgescrolld.
    Dus als je wil zeggen dat je het ermee eens bent, da´s prima, maar knip dan wel heel royaal.

  • Citeer alleen de letterlijke context die voor jouw reactie van belang is, en laat andere letterlijke context achterwege (=knippen).

  • Vervang eventueel de geknipte delen door [samenvatting], of geef alleen aan dát je geknipt hebt met een aanduiding als [..], knip, snip, 8< o.i.d.

Auteursregels

Laat auteursregels kloppen met het inspringen van de aangehaalde tekst.

Is de inspringdiepte nodeloos diep, doe daar gerust wat aan, en als onduidelijk is geworden wie nu wat gezegd heeft, is het prima wat duidelijkheid te scheppen door een auteursregel tussen te voegen of initialen voor elke uitspraak te plaatsen. Rommel niet met de tekst, maar editeer waar nodig.

Subject

Alleen veranderen als het onderwerp écht veranderd is.

Verander in een reply de subjectregel van een lopende discussie alleen als een belangwekkend nieuw (d.w.z. ander of gespecialiseerd) onderwerp is ontstaan.

Verander de subjectregel niet om andere reden. Subjectverandering is ingrijpender dan je misschien beseft: je plaatst namelijk je reactie in de waarneming van veel NL.taalers helemaal buiten de lopende discussie, en voor hen wordt jouw reactie het eerste bericht van een geheel nieuwe discussie.

Nota Bene: In usenet wordt het voorvoegsel "Re: " niet als verandering van de subjectregel beschouwd.

Niet vernederlandsen naar 'Aw: ' o.i.d. (als je news agent zulke voorvoegsels zet: verander de betreffende instelling), want dan verander je de subjectregel.

Leesbaarheid

Pure tekst

Stel berichten op in pure tekst, niet in HTML.

Beperk je bij voorkeur tot letters, spaties, cijfers, leestekens en de tekens die je uit diezelfde toetsen haalt met de shift toets ingedrukt.

Als je dat uit de tijd vindt heb je waarschijnlijk gelijk, maar bedenk dat NL.taal niet de plek is om daar actie over te voeren. Roei met de riemen die Usenet je biedt.

Andere tekens

Besef dat oudere configuraties andere tekens soms niet kunnen weergeven.

Als je andere tekens gebruikt, bijvoorbeeld diacrieten, stel dan in ieder geval de tekencodering in op een standaard codering: ISO8859-1, ISO8859-15 of UTF8.

Benadrukken

*Vetdruk*, _onderstreep_ en /cursiveer/ op deze wijze.

In pure tekst zitten geen voorzieningen voor grafische kenmerken.

Om die beperkingen op te vangen gelden in Usenet bepaalde afspraken. De afspraak is, dat een stuk tekst op 1 regel tussen sterretjes bedoeld is als *vetgedrukt*, tussen schrappen als /cursief/ en tussen underscores als _onderstreept_.

Vroeger moesten de lezers die interpretatie in hun hoofd doen, maar tegenwoordig tonen de meeste news agents ook het grafisch kenmerk zelf, en geven ook URLs en E-mailadressen en emoticons op typerende wijze weer.

Kolommen, inspringen, schema's

Gebruik in positiegebonden tekst fixed font en spaties.

Helaas zijn positiegebonden leesbaarheidsverhogende middelen in usenetberichten niet zo bruikbaar, omdat veel lezers berichten lezen en schrijven in een proportioneel font, waardoor je nooit zeker bent van de positie waarop de lezer de tekens ziet.
Het kan wel, maar dan moeten auteur én lezer een fixed font gebruiken bij het opstellen en lezen van het bericht. Dus als je het toepast:

  • Stel je bericht op in een fixed font.

  • Kondig aan dat het bericht in een fixed font moet worden gelezen.

  • Gebruik spaties, geen tabs, om tekens op de juiste plaats te zetten

Schoolse zaken

Let op hoofdletters, leestekens, spatiëring, nieuwe regels en alinea´s, korte zinnen, zinsopbouw en woordkeus.

Die hebben alles met leesbaarheid te maken, en helemaal niets met al die techniek.

Errata

Corrigeer geen spel- en taalfoutjes niet in aparte berichten.

Usenetters, ook NL.taalers begrijpen dat er af en toe zo´n foutje insluipt. Corrigeer jezelf dus uitsluitend als de fout tot serieuze verwarring kan leiden, en doe zelf ook niet flauw met dit soort slippertjes van anderen.

 

Eindredactie

Eindredactie

Fatsoeneer vorm en inhoud van je bericht vóór je post.

Voorkom problemen

  • Gebruik in je tekst geen regels die beginnen met ´--´
    Sommige news agents herkennen die - ten onrechte - als sig separators, en nemen het gedeelte vanaf zo´n regel niet over in een reply.

Corrigeer de tekortkomingen van je news agent

 

  • Als je news agent geen citeerhaken plaatst, zet ze dan zélf
    Zonder citeerhaken in je bericht interpreteren lezers aangehaalde tekst als jouw tekst, en is het onduidelijk wie nu wat heeft geschreven.

  • Zorg dat je boven je eigen tekst geen sig separators laat staan
    Bij het beantwoorden verwijderen veel news agent alle tekst vanaf de sig separator, in de beschreven situatie is dat jouw tekst.

 

Off Topic

Gezellig,melig

  • Zeur er niet over;

  • Doe eventueel lekker mee;

  • Geef er eventueel een talige draai aan.

Ruzie

Bemoeien maakt het erger. Doe dat niet, het stopt vanzelf.

Moddergooierij

Niet op afgaan. Oordeel op basis van wat nú gebeurt.

Randverschijnselen

Eventueel bespreken in NL.taal randverschijnselen.

Verantwoordelijkheid

Jij

Er is er maar 1 verantwoordelijk voor jouw postings: JIJ.

Jij bent dus degene die moet zorgen voor het toevoegen van auteursregels en inspringtekens bij het bijvoorbeeld aanhalen van tekst. Normaliter zorgt je news agent daarvoor, maar als die om welke reden dan ook faalt, moet jij het corrigeren. Als je dat niet doet, zadel je anderen op met jouw probleem.

 

News agents: tips

Algemeen

News agents kunnen op allerhande manieren worden ingesteld. De algemene tips hieronder vermelden hoe bepaalde meest technische zaken ingesteld moeten zijn voor de beste Usenet resultaten. Het is in dit verband goed om je te realiseren dat de kwaliteit van de Usenet berichtenstructuur en de berichten zelf volledig wordt bepaald door de news agents. Slechte of slecht ingestelde news agents tasten die kwaliteit aan, en veroorzaken dat Usenet threads uit elkaar vallen of verward raken, dat berichten niet automatisch goed kunnen worden weergegeven door andere news agents en meer.

Besteed daarom aandacht aan de keuze van je news agent en de wijze waarop je hem instelt. Kies een news agent niet uitsluitend op basis van wat hij jou zelf biedt, maar óók op basis van wat hij je mede-usenetters biedt. Dat laatste is ook in je eigen belang: Als je news agent de berichten die jij post technisch niet correct op de servers zet, kan dat bericht bij anderen wel eens op een heel vreemde plaats, of in een verminkte vorm op het scherm verschijnen.

 

Mail software

Zet HTML uit voor nieuwsgroep-berichten.

Tekenset

Standaard ISO-8859-1, ISO-8859-15.

Weergave

Standaard, tenzij het bericht een andere tekenset aangeeft.

Opstellen/zenden

  • Tekencodering: ISO-8859-1, ISO-8859-15 of UTF8

  • message-indeling: MIME

  • Transportcodering 8bit

  • géén Format=flowed
    Sommige populaire news agents kunnen niet goed omgaan met de instelling format=flowed. Door geen nieuwe berichten met die instelling te verzenden voorkom je dat die fouten optreden in reactie op jouw berichten.

Leesvolgorde

De meest stabiele leesvolgorde krijg je door:

  • Sorteren op berichtdatum/tijd;

  • Groeperen op threads (ook discussies/conversaties genoemd).

Auteursregel

Houd hem kort. %author: is al genoeg.

Signature

Laat news agents aanhalen tot sig separator
De sig separator is een enkele regel, bestaande uit ´--´ gevolgd door een spatie .

Ploinken

Meestal kun je een auteur of draad wegfilteren.

 

News agent-specifiek

De tips hieronder hebben geen eeuwigheidswaarde. Mail- en news agents zijn altijd in bewerking, en de makers brengen regelmatig nieuwe versies uit.

Tips in dit overzicht beperken zich tot een bepaalde versie, en in ieder geval niet tot versies daarvóór.

Mocht je met een nieuwste officiële versie werken en constateren dat tips niet meer kloppen, meld dit dan in de nieuwsgroep nl.internet.usenet en/of in nl.comp.software.news agents, liefst met erbij vermeld hoe de tips moeten worden aangepast. Ook aanvullende tips zijn welkom.

 

Outlook Express

Windows Mail

Windows Live Mail

  • Stel de standaard tekencodering in (zie algemeen)
    Als je de standaard tekencodering (Windows-1252) laat staan, wordt de naam van de tekencodering niet meegegeven in het bericht. Hierdoor weten ándere news agents niet welke codering ze moeten gebruiken, en gaan dan uit van een bepaalde standaard. Het gevolg kan zijn, dat diacrieten of andere bijzondere tekens bij op het scherm van andere lezers niet goed worden weergegeven.

  • Installeer OE Quotefix om altijd goed te quoten.

  • Zet zélf de citeerhaken als je news agent het vertikt.

Thunderbird

  • Correcte weergave gecodeerde tekens

    • Beeld/Tekenset/Automatische herkenning
      Selecteer Universeel

  • Instellen beginpositie eigen tekst in replies

    • <news-server- account>/rechtsklik/Instellingen.

    • Instellingen venster onder <news-server account>/Opstellen & Adressering.

    • Op het  scherm rechts , achter ´dan,´:
      selecteer
      'mijn reactie onder ..starten'.

  • Tekenset-instelling per nieuwsgroep

    • <nieuwsgroep>/rechtsklik/eigenschappen

    • Tab ´Algemeen´

    • Onder default charset, vóór 'standaard toepassen..'
      Zorg dat de checkbox niet aangevinkt is.

  • Instelling Format Flowed.

    • Extra/Opties.../Geavanceerd

    • Tab 'Algemeen'

    • Knop 'Configuratie Editor' en dan 'Ik zal voorzichtig zijn, dat beloof ik'

    • Vul achter 'Filter' in 'flowed'.

    • Dubbelklik 'mailnews.end_plaintext_flowed' op false .

    • Sluit het venster, en klik  OK op de 'Algemeen' tab

  • Handige plugin

    •  Mnenhy

Google Groups

  • Wis zonodig 'Oorspronkelijke tekst weergeven' tekst.
    Een bedieningsaanwijzing hoort uiteraard niet in een bericht thuis.

  • Verwijder zinloos tussengevoegd witregels bovenaan.
    Een vreemde, hinderlijke gewoonte van Google Groups.

  • Verwijder alles vanaf de sig separator in aanhalingen.
    GoogleGroups doet dit niet zelf.

  • Plaats geen sig separators.
    Bij het posten verwijdert Google spaties aan het einde van de regels in de posting, ook die van de sig separator. Hierdoor is dit geen sig separator meer en laten news agents de regel en die eronder in replies staan.

Forté Agent

  • Weergave andere taalschriften, per taal

    • Tools/Options/Language;

    • Add/<taalnaam>;

    • Codepage <schrift>;

    • alle charsets UTF8,

    • Usenet text 8bit/MIME AAN;

    • Apply, OK.

  • Fontinstelling andere talen

    • Tools/Options/Fonts, dan per taal:

      • Language <taalnaam> (zie boven);

      • per button

        • 'buttonname'/Script=<schrift> (zie boven).

      • Apply, OK;

      • use variable pitch AAN;

      • Apply, OK.

  • View/Display as Raw UIT

  • Zet voor bericht zonodig Edit/Language/<taalnaam>.
    Soms herkent Agent de juiste weergave voor een bericht niet.